Şerhu’l Usuli’l Hamse Kimin Eseri?
Günlerden bir gün, bir arkadaşımın evinde toplanmıştık. Sohbetin bir yerinde, derin bir felsefi konuya dalmak üzereydik. Herkes bir şeyler söylüyordu ama birden içimden “Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri?” diye bir soru fırladı. Aniden herkesin yüzü karıştı. Ben de tam o sırada, “Acaba bu soruyu sorarak çok mu derin bir konuya girdim?” diye düşündüm.
Hadi gelin, Şerhu’l Usuli’l Hamse’nin sırrını birlikte çözelim. Ama merak etmeyin, bu sefer felsefi bir derinliğe girmeyeceğiz; bunu daha eğlenceli bir hale getireceğiz!
Herkesin Merak Ettiği Sorunun Başlangıcı
Şimdi başa dönelim. İzmir’deyim, Akdeniz’in sıcaklığı ve kıyıdaki insan manzaralarıyla iç içe. Bu yaz sıcağında, bir arkadaşımın evine gittiğimde derin bir sohbete dalmıştık. Gerçekten de sıradan bir konu arayışındaydık ama birdenbire biri “Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri?” diye bir soru sorunca, herkesin kafası karıştı. Tabii ki, bu kadar havalı bir şey söylemek isterken ben de sormadan edemedim.
“Aaa, bu da ne?” dedim içimden. O anda o kadar farkında değildim ki, aslında başıma ne dert açtığımı. Bu, aslında, İslam dünyasında çok önemli bir eserin adı. Şerhu’l Usuli’l Hamse, kelam ilminde önemli bir eserdir. Ama biliyor musunuz, sormadan önce biraz daha fazla araştırma yapmalıydım. Aksi takdirde, ne zaman birine bu soruyu sorsam, kafalarında deli sorular oluşur.
Şerhu’l Usuli’l Hamse’nin Kimin Eseri Olduğuna Gelelim
Hadi gelelim sorunun cevabına. Şerhu’l Usuli’l Hamse, İbn Haldun tarafından yazılmış bir eserdir. İbn Haldun, sadece tarihçi değil, aynı zamanda düşünür ve sosyolog olarak da tanınır. Gerçekten de bu kadar önemli bir ismin eserine karşı duyduğum hayranlık büyüktü, ama bu soruyu sorarak aslında “Bunu sorarak ne kadar büyük bir tarihsel bilgi boşluğu açtım!” diye düşündüm.
Bazen, insanların derinlemesine araştırmalar yapmadan sorduğu sorular, onları düşünmeye sevk eder. “İbn Haldun’la ne alakamız var ki, ben de oturup bunu okuyacak mıyım?” diye düşündüm. Bunu okuyan biri gerçekten bir şeyler öğrenir mi? Şahsen, günümüzün İzmir’inde sokakta yürürken bile insanlar birbirine “Fiziksel alan nedir?” diye soruyor. Bu sorular daha pratik.
Bir Kitap, Birçok Anlam
Düşünsene, bir arkadaşım bu kadar derin bir soruyu sorarken, birden aklıma geliverdi: “Hani bizim İbn Haldun’u ezbere bildiğimizi sanmamız var ya, biraz tuhaf… Bir de İbn Haldun’la ilgili bu kadar ‘derin’ bir konuyu sormam. Vay be!”
Biraz da arkadaş ortamı gergindi çünkü kimse “Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri?” gibi bir soruya cevap veremedi. O an biraz da buradan gülümsedim çünkü bazen, derin bir bilgiyle dalga geçmek, en eğlenceli şey olabiliyor.
Şimdi, İbn Haldun’un bu eseri; aslında kelam ve felsefe üzerine yapılmış çok önemli bir incelemedir. Ama bu kadar önemli bir konuda başımıza iş açmak, çok daha farklı bir yöne doğru kayıyordu. Gerçekten de, bu kadar ciddi bir eserin içeriğini düşündüğümde biraz gülümsemeden edemedim. Çünkü ben de hala o arkadaşımın “Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri?” diye sorarak aradığım cevabın bir parçası oluyordum.
Kısa Diyaloglar: Beni İbn Haldun’a Gönder!
Bir arkadaşım, tam o sırada, “Hadi ya, gerçekten İbn Haldun’la mı ilgili?” dedi. Bunu duyunca ben de “Hah, işte bu! O kadarını bilmiyorum. Ama ya da belki, orada bir şeyler öğrenebilirim.” dedim.
Sonra bir arkadaşım dedi ki: “Ya, İzmir’deyiz, İbn Haldun’u bilmek ne işimize yarayacak ki? Öyle bir durum var ki, çoğu kişi onu bilmeden de yaşar. O kadar zor ki. Düşünsene…”
Sonuç: Derin Bir Hayat Dersi!
Şimdi döndüm de düşünüyorum. Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri? sorusu bana ne öğretti? Felsefi soruları bazen derinlemesine sormak yerine, daha gündelik hayata nasıl yansıttığımızı anlamak, bence çok daha değerli. Biz de bazen bu soruları derinlemesine sormak yerine, hayatı daha eğlenceli ve hafif tutmaya çalışıyoruz.
O yüzden, İzmir’de bir arkadaş ortamında, Şerhu’l Usuli’l Hamse gibi ağır bir soruyu sorarak, hayatın en keyifli, en eğlenceli anlarını yakalayabilirsin. Hem de, bu kadar derinlikli bir eser bile, zaman zaman arkadaşlar arasında esprilere bile dönüşebiliyor. Kimi zaman çok derin bir konuyu, sıradan bir sohbet haline getirebiliyorsun.
Ve sonuç olarak, İbn Haldun’u tanımak, “Şerhu’l Usuli’l Hamse kimin eseri?” diye düşünmek, beni her zaman şaşırtıyor. Kimse bunu ezbere bilmek zorunda değil ama bazen içinden bir “şok” etkisi yaratabiliyor. Düşün ki, her derin soruya, günlük hayatla ne kadar güzel bir şekilde bağlanabileceğini anlayabilirsin. Bazen bilgi, en beklenmedik yerlerden gelir!